Jest lato 1983 roku. Na klepiskach Natolina powoli rośnie rachityczna trawa, jeszcze wolniej rosną bloki osiedla Wolica, a najwolniej wychodzi z ziemi podstawowa infrastruktura, czyli drogi. Na zdjęciu obok mamy miejsce, w którym za dwadzieścia lat wyrośnie blok zwany Centrum Natolin (dziś: Galeria Ursynów). To skrzyżowanie Alei KEN i Belgradzkiej, dalej widać Lasek Brozowy. Zapraszamy na wycieczkę szlakami wydeptywanymi przez pionierskich mieszkańców osiedla. Wszystko stereo i w kolorze. Orwo-kolorze, oczywiście. Rosnący Natolin zwiedza (i przysyła nam tego dowody) Paweł Gęsicki, który wraz z rodziną należy do zdobywców ówczesnego dzikiego południa ówczesnego Ursynowa. Było rzeczywiście dziko. Po niewykończonych wielkopłytowcach hula wiatr, a dojście do domu przypomina przeprawę przez sawannę w porze deszczowej.

Natolin Orwo-kolor w Galerii 1983

Tego jeszcze nie było. Zaokrętowujemy się na dmuchaną łódkę i wraz z Łukaszem Trojanowskim i Panią Kasią rozpoczynamy pierwszy spływ Smródką. Na pokład wsiadamy na granicy Ursynowa, przy Puławskiej i płyniemy w dół rzeki. Najpierw miniemy spokojne wody Doliny Służewieckiej, potem przepłyniemy pod korkiem przy skrzyżowaniu z Aleją Wilanowską, po czym dotrzemy na Wilanów. Tam czekają na nas tajemnice tunelu pod Przyczółkową, ukrytego wodospadu i największa hydrozagadka: Smródka uchodzi do rzeczki Wilanówki, a ta płynie, płynie i nie dopływa nigdzie. Nie ma ujścia, a nie występuje z brzegów. Jak to możliwe? A to zdradzamy na koniec fotorelacji Łukasza Trojanowskiego zamieszczonej w Galerii 2009.
I jeszcze jedna zagadka, choć już bardziej lądowa. Zniknęła Baza Dźwigów. Dwadzieścia lat stała sobie u podnóża Kazurówki, aż tu nagle w ostatnim tygodniu hyc - i zniknęła. Został pusty plac. Ktokolwiek widział, ktokolwiek wie?

Fotorelacja ze spływu
Encyklopedia: Smródka
Encyklopedia: Baza Dźwigów

Realia są takie, że jest kryzys. Od tego poprzedniego różni go wszystko – tak, jak realny kapitalizm różni się wszystkim od realnego socjalizmu. Ale coś mają wspólnego. Czasem bywa ciężko. Na przykład na budowie Miasteczka Wilanów. Dziś zapraszamy na wycieczkę do sąsiadów ze wschodu. Tam, to dopiero kryzys. Hektary ogrodzonych pod przyszłe budowy pól, na których nic się nie dzieje (Realia na zdjęciu obok) i gwóźdź programu naszej eskapady – Ratusz Wilanów, czyli kilka (kilkanaście?) tysięcy metrów kwadratowych zalanych wodą i porośniętych szuwarami, w których zdążyły się już zagnieździć żaby, kaczki i albatrosy. Albo chociaż rybitwy. W ptasim Ratuszu rybitwa podobno robi za burmistrza. Takie są aktualne realia, ale przez dziurę w płocie wyraźnie widać lepszą przyszłość w jasnych barwach późnej wiosny.
Mamy też realia już nieaktualne, choć też piękne. W Galerii Planów zamieszczamy dwa plany Ursynowa. Pierwszy pochodzi z 1992 roku i nadesłał go Qkiel. Drugi, nadesłany przez Krzysztofa Lewandowskiego, to rok 1990 - ten w dwóch odsłonach: mapa i spis usług. Wówczas realia też były ciężkie, choć sił dodawał entuzjazm wczesnego kapitalizmu.
Przy okazji jedna prośba. W najbliższy weekend coroczne Dni Ursynowa. Niestety, Redakcja akurat wybywa ze stolicy, więc bardzo prosi o kilka zdjęć z tej imprezy i krótką relację mailem. Będziemy zobowiązani. Jak zwykle.

Realia wilanowskie w Galerii 2009
Realia na mapach w Galerii Planów

Echo niosące stukot deski uderzającej o asfalt to jedno z najbardziej charakterystycznych dźwiękowych wspomnień z połowy lat dziewięćdziesiątych. Deskorolka jest wówczas masowym miejskim sportem, ściany bloków ozdabiają gryzmoły głoszące, że "Sk8 is gr8" a na podwórkach wyrastają wznoszone młodym czynem społecznym przeszkody do slajdu na rejlu (pardon). W Encyklopedii opisujemy złotą epokę ursynowskiego skateboardingu, ale - jak zwykle - sięgamy też nieco głębiej w przeszłość - w czasy, gdy szczytem marzeń była plastikowa deskorolka z RDT. Skąd? Z Rzemieślniczego Domu Towarowego. To ta budowla na zdjęciu obok (ale już w czasach wczesnego kapitalizmu) oraz nasze drugie hasło na dziś. Jakoś tak się nam obie te opowieści ze sobą łączą. Wsiadamy więc na deskę i prujemy chodnikami na Zamiany 4.

Encyklopedia: Rzemieślniczy Dom Towarowy
Encyklopedia: Deskorolka

Może nie tyle las, co sad, ale rzeczywiście był. Ten na zdjęciu obok porasta pole, które wkrótce będzie musiało ustąpić blokom przy Żabińskiego, Małcużyńskiego i Małej Łąki. Po budowie zostanie z niego ledwie sadek, który do dziś sobie tam rośnie. Na zdjęciach przysłanych przez Pawła Gęsickiego oglądamy postępy w budowie Natolina do roku 1983. Wielkopłytowa cywilizacja powoli zdobywa kolejne przyczółki, karczuje sady, równa pola - ostanie się tylko Lasek Brzozowy, który wówczas bardziej jednak przypominał dziewiczą puszczę niż dzisiejszy zagajnik pełen puszek po browarach. Ale kto w 1983 roku widział piwo w puszce?
Tyle w warstwie wspomnieniowo-historycznej. Mamy też dwa ogłoszenia. Po pierwsze - trwa walka o neon "Ursynów" na Megasamie. Nie zapomnieliśmy o sprawie, nie zapomniało też dwoje radnych, którzy złożyli interpelacje. Jak będzie odpowiedź - poinformujemy. I ogłoszenie numer dwa. Zdobyliśmy ważny przyczółek medialny w TVN Warszawa. W tym tygodniu w środę (10.06.) a od przyszłego tygodnia co czwartek tuż po ósmej wieczorem w programie "Rytm miasta" redaktor Strony urządza pogawędki o wydarzeniach aktualnych i historii Ursynowa.

Wczesny Natolin w Galerii 1983

Ladies and Gentlemen, Panie i Panowie! Dziś na warsztat bierzemy literaturę anglojęzyczną, acz wydaną w Polsce. Odrzut z eksportu albo prezent dla delegacji z Zachodu. Piękny album wydany w 1981 roku przez Arkady "Warsaw - a portrait of the city", z którego zestaw fotografii poświęconych Ursynowowi nadesłał nam Qkiel. Najciekawszą publikujemy obok - to połowa panoramy osiedla Jary, którego mieszkańcy wciąż jeszcze walczą z postbudowlanym rozgardiaszem. Zdjęcia z "portretu" publikujemy w Galeriach 1977 i 1980. W Galerii 1994 mamy też jedno nowe zdjęcie konteneru SBM Ursynów przy Jastrzębowskiego. A w dziale Historycznym dwie nowości z antykwariatu. Widok świeżo wybudowanych Wyścigów Konnych z 1939 roku oraz wciąż jeszcze budowanej Wiolinowej z 1976 roku. Jest co oglądać, Ladies and Gentlemen.

Galeria Historyczna: Wyścigi i Wiolinowa
Galeria 1977: budowa podstaw edukacji
Galeria 1980: Koński Jar vel The Horse Valley

Choć poranek świta już nad Restauracją Ursynowską, tancerze z zespołu Jaromiry niestrudzenie wywijają oberki, kujawiaki, a nawet - ku uciesze redaktora strony - mazury. Dzięki wspomnieniom Szczymiona z forum Gazety.pl oraz zdjęciom nadesłanym nam przez Qkiela mamy oto nowe hasło w Encyklopedii, a w nim właśnie Jaromiry. Uwaga, dziś promocja, 50% gratis! Bo w haśle "Jaromiry" zawiera się nie tylko zespół tańca ludowego, ale także festyn organizowany na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych na osiedlu Jary. To w Encyklopedii, a w Galerii też kilka nowości. W roku 1988 mamy nowe zdjęcia wzmiankowanych tancerzy sunących w korowodzie okolicami Domu Sztuki, a w działach poświęconych latom 1985 i 1987 po jednym widoczku z Wiolinowej - zdjęcia nadesłał Piotr Mierzeński. Jedna nowa fotografia także z roku 2009, a na niej zapomniane i opuszczone Studio Ursynat w bloku przy Meander 15 (patrz hasło: "Telewizja kablowa" w Encyklopedii. No to koniec gadania, bo wyraźnie słychać już muzykę. Czy pozwoli panna Krysia?

Encyklopedia: Jaromiry
Tancerze ludowi w roku 1988

Obywatelki i obywatele, ludu pracujący stolicy! Proletariusze wszystkich krajów połączyli się w internecie. Chociaż do 22 lipca jeszcze daleko, nasz zakład już przekroczył plan i na stronie ursynow.org.pl otwieramy niniejszym nowy dział: Archiwum Trybuny Ludu. Będziemy w nim sukcesywnie umieszczać dorobek pracy dziennikarskiej Organu KC, który to Organ opisywał od czasu do czasu Ursynów. Wszystko dzięki uprzejmości i tytanicznej pracy towarzyszy z Redakcji Trasbusa! Dziś w Archiwum pierwsza partia, a w niej artykuły z roczników 1982-83. Podobnie jak na zdjęciu obok, dziennikarze gazety zajmują się głównie opisywaniem zmagań z rzeczywistością na froncie budowy metra. Wiadomo, stan wojenny, obywatele muszą doceniać postępy na budowie kryzysowego socjalizmu. Do Archiwum wchodzimy z poziomu Galerii, albo po prostu przez link poniżej.
Obywatele - życzymy miłej lektury, a w planach mamy wkrótce także otwarcie drugiego działu: Archiwum Expressu Wieczornego.

Archiwum Trybuny Ludu

Wszystko pięknie, ale gdzie się podziały Kabaty? Na zdjęciu obok jakoś ich nie widać, bo mamy dopiero rok 1993. Z wysokiego piętra bloku przy Lasku Brzozowym Paweł Gęsicki fotografuje okolicę. Natolin z łąką zamiast Alei KEN i zwijającą się budową metra oraz Kabaty, których - jak już wiemy - jeszcze nie ma. Ale to i lepiej, bo dzięki nieobecności Kabat poznajemy pradzieje tych ziem. Kupę krzaków, która na razie jest kupą małą, a gdy się rozrośnie, stanie się Parkiem Przy Bażantarni, bazę budowlaną, początki kościoła Bł. Władysława (wtedy jeszcze tak nie straszył), polną drogę, która kiedyś będzie ulicą Wąwozową. Nie zmienił się tylko Las Kabacki, który zamyka perspektywę. I nagle, w tym sielskim krajobrazie początku lat '90 wybucha pożar. Żywioł trawi wszystko... dosyć. Resztę trzeba zobaczyć na własne oczy w Galerii 1993.
I jeszcze jedna mała nowość z czasów mniej odległych. W Galerii 2009 dwa niesamowite zdjęcia transportu drzewa do sadu na Natolinie - ładunek uchwycił Kuba Łuszczewski.

Natolin i Kabaty w Galerii 1993

Dziś zagadka, a właściwie prośba o pomoc. Co to jest na zdjęciu obok? Z grubsza wiemy. Ale tylko z grubsza. Spory ceglany blok przy Poloneza niedaleko Krasnowolskiej, który - jak widać - coraz bardziej popada w ruinę, przez okolicznych mieszkańców zwany jest "Pekinem". Podobno kiedyś był to budynek mieszkalny, choć jego forma przywodzi raczej na myśl małą fabryczkę. Ktokolwiek widział (go wcześniej), ktokolwiek wie (cokolwiek więcej), niech się zgłosi przez formularz kontaktowy albo forum. Ciekawość nas zżera, a dom zżera ząb czasu. Być może wkrótce zniknie z powierzchni ziemi, podobnie jak spora część budynków w okolicy przeciętej ostatnio wyrównaną jasną długą prostą, czyli przyszłą Południową Obwodnicą Warszawy. W Galerii 2009 prezentujemy nowy fotoreportaż z ostatniego spojrzenia na Grabów, który zamienia się w wielki plac budowy drogi ekspresowej.

Galeria 2009